Bram Boerdijk: “Hoe ik als zzp’er met de arbocatalogus omga? Mijn antwoord kan heel kort zijn: niet”.
Frans Hoogendijk: “Als ik bij een particulier werk, speelt arbo amper. Bij een aannemer moet ik me aan dezelfde voorschriften houden als CAO-ers”.
Beide zzp’ers zijn zeer te spreken over de arbocatalogi… maar kijken er nooit in. “Er staan hele nuttige dingen in, maar teveel regeltjes. Veel kun je met je gezonde verstand oplossen,” vindt Frans Hoogendijk.
“Hoe je een ladder neer moet zetten weet je én het staat in het aankoopboekje. Als je naast een bouw of bij een kraan bezig bent, zet je automatisch je helm op. Ik gebruik oordopjes, kleinere dingen til ik en ik heb hulpmiddelen. Dat de tilnorm er is, juich ik toe en ik probeer er rekening mee te houden. Maar er is bijna niet te werken volgens de norm. Als je alleen bent en er moet iets van vijftig kilo geplaatst worden, dan pak je het”.
Bram Boerdijk werkt netjes: “Veiligheid, procedures en netheid zijn me bij de bank ingepeperd. Op mijn werkplek liggen snoeren niet in de weg want ga je erop staan met iets scherps dan krijg je kortsluiting”.
ZUINIGER OP JEZELF
Er wordt wel beweerd dat zzp’ers meer doen omdat ze niet onder de Arbo-wet vallen.
Frans vindt van niet. “Een zzp’er is juist zuiniger op zichzelf. De meesten van ons hebben geen ziektewetverzekering en die keert bovendien niet meteen uit. Je past beter op, een zzp ‘er die niet werkt verdient niets”.
“Op een bouwplaats moet je het hebben van je gezonde verstand. Dat blijkt niet te werken, vandaar al die regeltjes. Toen er doden vielen bij het stalen dakplaten leggen moesten er netten komen. Pas na forse bekeuringen en veel media aandacht hingen ze er. Dankzij sanctiebeleid vielen er geen doden meer”, aldus Frans.
ZWAAR TILLEN
Bram is ook zelden ziek:”als ik een dagje thuis blijf komt er geen geld binnen. Een tegelzaagtafel van vijftig kilo sjouw ik in twee delen van twintig en dertig kilo naar boven. Als het moeilijk langs een trap moet waar net gestuukt is, loop ik niet zo gezond te tillen. Een kennis of collega vragen een uur te rijden om me te helpen, werkt ook niet. Vaak word ik dus gedwongen zwaarder te tillen dan mag. Ik ken mijn grenzen. Maar ik ben nu 51 en heb overal al last, ik zal je de waslijst besparen. Daar word je niet vrolijk van”, meldt Bram opgewekt. Frans is 58 en heeft soms last van zijn rug.
Merk je nooit dat een CAO-er zich aan de norm moet houden en jij niet?
“Als je met twee bent, pak je iets van 100 kilo toch samen. Dat gebeurt gewoon in de praktijk”, weet Frans. “Toen cementzakken van 50 kilo werden vervangen door 25 kilo stonden wij te lachen. Na een paar jaar vond je het lekkerder werken. Dus je lacht om voorschriften waar je later blij mee bent”.
Dat metselblokken aan een bepaald gewicht zijn gebonden vindt hij nuttig. “Anders hadden ze nog steeds 40 kilo gewogen. Ik gebruik mijn kraantje of ik huur er een. Voor een paar uur zwaar werk pak ik geen ladder maar een steigertje, wat ook makkelijker en sneller werkt. Een klein kozijn tillen is zwaar. Je kunt het op een karretje ergens heen rijden
maar ter plaatse moet het soms verzet worden”.
We hebben nu toch de kozijnensteller?
“Ja, ik ken alles wat er is. Maar zelfs met een kozijnensteller kun je er soms niet bij. Dan is het handje of de rug qua volume handig”.
Bij installatiewerk moet je zwaar tillen.
“Natuurlijk. Ik probeer nu opnieuw vakman van het jaar te worden met twee badkamers naast elkaar. Dus til ik in mijn eentje een bad en ik zit gebukt bij het maken van een wandje met styrox en gipsblokken. Gister soldeerde ik de waterleiding, werken met vuur is ook gevaarlijk”.
HANDIG MAAR THEORETISCH
Zijn de hulpmiddelen in arbocatalogi dan niet handig?
Bram heeft de site met interesse bekeken. “De ingang beroep is voor mij niet handig want overal staat wel wat over tillen. Ik zoek alleen op werkzaamheden. Ik had wat aan de algemene technische informatie over zwaar tillen. Het is op zich niet erg, wel de mate waarin je lichaam buiten je middelpunt draait. Bij meer dan negentig centimeter draaien mag het verschil tussen de beide oppervlakten niet meer zijn dan dertig cm”.
“Maar als er over trillingen staat niet meer dan 12 H per uur of zo weet geen hond toch wat dat is? Een baas kan door een arbomedewerker laten uitrekenen hoe zwaar zijn machines mogen belasten. Voor mij als zzp’er is dat te theoretisch. Zoveel M per minuut of uur en niet langer dan 5 uur op een dag en niet meer dan zoveel per zoveel minuten…”
Heb je dan niet de neiging een mailtje te sturen: kan het wat simpeler?
Bram lacht: “Goed geraden, zo ben ik wel. Voor de term arbocatalogus mogen ze van mij ook wat beters bedenken nog los van het feit dat de arbosite overduidelijk niet voor zzp’ers is bedoeld. Wij vallen niet onder de Arbo-wet”.
ARBO-WET & ZZP
Anders dan menigeen denkt zouden deze zzp’ers ook graag onder de Arbo-wet vallen. Frans:” Ik heb nog meegemaakt dat alleen mensen die bij een baas werkten bij een elektrische waterzaag een scheidingstransformator moesten meenemen. Een zzp’er kon rustig geëlektrocuteerd worden, een loonslaaf niet. Dat is gelijkgetrokken gelukkig. Maar ik hoorde van een zzp ‘er op een bouwplaats dat de CAO’ers bij regen in de keet zaten, terwijl hij doorging. Daarop zei de baas: ‘hij werkt toch ook?’ Zo krijg je wrevel, ongelijkheid en discussies over harde, miezer- en gewone regen”.
“Je hebt ook als zelfstandige de plicht om voor jezelf te zorgen. Want als het fout gaat doe ook jij een beroep op gemeenschapsgelden als de WAO”, beaamt Bram. “De regering zou een minimumloon voor zzp’ers moeten laten gelden, pensioenpremie en WAO afdracht. “In het verlengde daarvan zeg ik: verplicht iedereen zijn VCA te halen en je voorkomt ongelukken. Puur voor de kick heb ik het diploma gehaald wat een zzp’er niet hoeft. Ik doe het om mezelf attent te maken op gevaren. Aan de andere kant vind ik dat er regeltjes genoeg zijn. 85 trillingen per seconde wel goed voor je spieren, 86 niet meer, kom op nou”.
1 CATALOGUS VOOR HELE BOUWPLAATS
Wat denken jullie van 1 arbocatalogus voor een hele bouwplaats?
Het lijkt Frans op zich een goed idee voor de nieuwbouw. “Maar geldt het ook als ik bij particulier een schilderij op hang? Moet onderhoud niet als iets aparts worden gezien”?
Bram zegt juist: “Als onder bouwplaats wordt verstaan ‘de plek waar je werkt’ vind ik dat een goed plan. Een inbouwkast in elkaar zetten in een appartement valt waarschijnlijk niet onder ‘fysiek werk verrichten op een bouwplaats’, terwijl je tilt aan een zware schuifdeur waarmee je ook nog eens voorzichtig moet manoeuvreren”.
“Al eens een legplank op je ongehelmde hersens gehad of bekneld geraakt?”, vervolgt hij. “Dikke handschoenen bij dit ‘fijne werk’ zijn niet echt een optie. Ik zou liefst een arbocatalogus willen voor ‘lichamelijk werk waar ook’. Zelfs een tandarts zou moeten weten dat almaar in halfvoorovergebogen houding patiënten helpen, gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid. Kwestie van voortschrijdend inzicht”.
Sinds wanneer kennen we RSI? Pas sinds enkele decennia weten we dat zakken bouwmaterialen beter niet zwaarder dan 25 kg. kunnen zijn. Eigenlijk zou op de gewone middelbare school via de biologieles veel meer aandacht aan al die gevaren aan fysiek werk moeten worden besteed”.
Zou je extra kosten moeten maken voor hulpmiddelen als je onder de wet viel?
“Wat minder gevaarlijk is, schaf ik toch wel aan,” zegt Bram. “Goed gereedschap is het halve werk, goede handschoenen, veiligheidsbril. Ik huur nooit wat. Een uur op en neer rijden voor huren en terugbrengen kost evenveel als kopen”.
Bram is ook importeur voor natuursteenverwarming. “Het zwaarste exemplaar weegt 70 kilo, daarvoor heb ik in een lift een plateautje gezaagd waarmee je honderd kilo omhoog kunt takelen. Ik heb kleine voetliftjes om deuren uit hengsels te tillen, van alles. Ik ben me waarschijnlijk meer bewust van het belang van arbo dan de meeste CAO’ers”. Ook Frans denkt dat hij het goed doet. “Als je alles precies volgens de regeltjes doet, kun je niet werken”.
DOOR SCHADE EN SCHANDE
Zie je wel eens dingen fout gaan?
“Zo vaak”, zegt Frans. “Op grote hoogte langs een rand zonder leuning lopen, onveilige ladders, een cirkelzaag zonder beveiliging. Dan waarschuw ik:’als ie hapt ben je een hand kwijt’. Ik zie zelfs ouderen wel met een slijptol zonder kap”.
“Als het op een bouwplaats een bende is, wordt er ook rommelig gewerkt en van het een komt het ander. Op een goed opgeruimde bouwplaats ontstaat een heel andere cultuur en zijn de voorzieningen meestal ook goed. Iedereen loopt tegenwoordig met een helm zodra er een kraan is. Veertig jaar geleden viel er wel eens een grintje op je kop, knap vervelend zonder helm. Ze zeggen soms: valt er een stalen balk dan overleef je het toch niet. Maar het gaat meestal niet om stalen balken”.
Bram tilde vorig jaar boven zijn macht en toen ging het fout. “Ik bracht puinzakken naar de milieustraat. Toevallig was die dag de container, waar je die zakken overheen moet tillen en leegschudden, hoger. Maar ik had haast. De tiende keer voelde ik iets in mijn linkerschouder. Nu moet ik eens per week naar de fysiotherapeut wegens een spierontsteking in de schouder. Komt nooit meer echt goed. Sindsdien let ik op dat ik niets met gestrekte armen omhoog til. Door schade en schande word je wijzer”.
Mirjam Elias
