ARBOCATALOGI: STAND VAN ZAKEN
In de timmerindustrie is gestart met de eerste gesprekken voor de arbocatalogus. De onderwerpen voor de catalogus timmer zijn: houtstof, geluid, oplosmiddelen, machineveiligheid, fysieke belasting en werkdruk. Komende periode zal er hard aan worden gewerkt. We houden u op de hoogte.
 Bij Metaalconservering wordt momenteel de achterban geraadpleegd.  

 AANMELDEN ARBOPRIJS tot 1 oktober 2010
Iedereen met een nieuwe vinding of werkwijze die werken echt leuker, gezonder en veiliger maakt kan zich aanmelden voor de Arboprijs FNV Bouw. Er ligt 10.000 euro klaar voor het beste arbo-idee van Nederland.

GEZELLIG EN INFORMATIEF
Verantwoordelijk bondsbestuurder Charley Ramdas: “FNV Bouw wil met de Arboprijs werknemers helpen innoveren. Door de winnaars door het regeldoolhof te helpen, hopen we dat de winnende producten sneller op de markt komen. Ik ben ongelofelijk benieuwd naar de inzendingen”, zo verheugt Charley zich op de prijsuitreiking die voor genomineerden, genodigden en FNV Bouw jaarlijks een even informatieve als gezellige dag betekent.

WINNAAR VORIG JAAR
De kozijnensteller van prijswinner van vorig jaar, Nic Donders, is praktisch en gemakkelijk in gebruik. Er kunnen heel wat ruggen mee gespaard blijven. De nieuwste versie kan wel tot 500 kilo tillen
 
INSCHRIJVEN
Meer informatie? Download hier de folder.
Aanmelden?
Download het inschrijfformulier 

“Bouwvakkers vallen bij bosjes uit met fysieke klachten. Maar er kloppen bij ons veel meer cliënten aan vanuit FNV Bondgenoten dan FNV Bouw”.

Bureau Beroepsziekten maakt uit de cijfers op dat veel meer bouwmedewerkers in aanmerking kunnen komen voor schadeloosstelling. Dat dit niet gebeurt, schrijft de bevlogen directeur niet zomaar toe aan de stoere bouwcultuur. “Want mensen met schildersziekte (OPS, Organisch Psychosyndroom) kloppen wèl bij ons aan”.

Marian vermoedt dat bouwvakkers zich gewoon te weinig realiseren dat hun klachten duiden op een beroepsziekte. En dat je daar wat mee kunt. Al die gemiste kansen betreurt ze des te meer omdat BBZ tien jaar terug is opgericht door FNV Bondgenoten én FNV Bouw.
BBZ
 Hoe gaat BBZ FNV te werk?
“Na een intake doen de deskundigen arbeid en gezondheid grondig onderzoek. Op basis van hun dossier beslissen we of een zaak is hard te maken. Vervolgens onderhandelen schaderegelaars met de verzekeraar over de schade. Komen ze er niet uit, dan gaat het naar een advocaat van FNV Bouw of een externe advocaat”.  

Het oordeel van Marian Schaapman is objectief. Juist vanwege de hoge kwaliteit van de dossiers solliciteerde ze een jaar geleden als directeur bij Bureau Beroepsziekten. ”Ik werkte bij de Universiteit van Amsterdam bij een Instituut voor Arbeid en Recht toen we veertig dossiers van BBZ hebben doorgelicht op preventie van RSI en schildersziekte. Je buigt je dan over de ergste gevallen: mensen met een erkende beroepsziekte”.

“We keken wat er mis was gegaan in de preventie, sociaal medische begeleiding, arbobeleid en arbodiensten, bedrijfsartsen en het verdere medische circuit. Ik kan je verzekeren: van de BBZ dossiers raakte ik als buitenstaander zeer onder de indruk”.

PAPIEREN WERKELIJKHEID
Wat kwam er uit dat onderzoek?
“Dat er heel veel mis gaat in de sfeer van preventie. Vaak staat er niets op papier, maar ook als er wel een RI & E is, komt daar in de praktijk veelal niets van terecht”.  
Eng die papieren werkelijkheid.
“Dat vond ik ook. De bedrijfsarts heeft absoluut niet de regie als mensen ziek worden door hun werk. Die komt pas in beeld lang na de huisarts en de bedrijfsarts neemt niet de regie maar begeleidt bij herintreden. Slechts een enkeling gaf bij RSI advies over de werkplek. Bij OPS-sers stelden ze vaak pas na jaren ellende de diagnose schildersziekte. Een enkele huisarts schreef in zijn dossier: schildersziekte? Maar die opmerking bereikte de bedrijfsarts niet”.

Hoe gespecialiseerd ook, doorgaans komt de bedrijfsarts veel te laat op het idee dat een klacht met het werk te maken kan hebben. De goede niet te na gesproken, komen ze amper op de werkplek. Als ze al adviezen geven blijken die te algemeen. Vervolgens zet een werkgever met goede bedoelingen iemand op een andere verkeerde plek. Een bedrijfsarts moet aangeven welk ander werk en controleren of dat geschikt blijkt”, zegt Marian hoofdschuddend.

Wat is jouw beeld van bedrijfsartsen?
“Wisselend. Sommigen leggen zich erbij neer dat er alleen geld is om verzuimbegeleiding te doen. Je hebt ook een categorie die dat niet pikt. En alles ertussen”.  

Jouw tip voor preventiemedewerkers zou zijn: organiseer locatie bezoeken voor de bedrijfsarts?
“Absoluut. Iedereen die bij arbo is betrokken moet regelmatig op de werkvloer komen.  Ga ook met zo’n nuttig hulpmiddel als arbocatalogi echt aan de slag. Zet het op de agenda, check of wat erin staat echt wordt toegepast. Zet bij je plan van aanpak termijnen. Na een jaar ga je kijken wat er is gerealiseerd.”

WERKGEVER VERANTWOORDELIJK
Men zegt wel: Je wilde toch zelf schilder worden, je kent de risico’s.
Het vriendelijke gezicht van Schaapman verandert ineens in streng en zeer beslist: “De werkgever moet, op basis van de wet, voorkomen dat een werknemer schade oploopt in gezondheid door het werk. Er zijn echt aanwijzingen dat OPS komt door oplosmiddelen. Bewezen is dat door stopzetten van de blootstelling het progressieve karakter van zo’n ziektebeeld stopt. Er is een vervangingsplicht voor niet oplosmiddelen houdende verf. Bij uitzonderingen zoals in de scheepsbouw moet de werkgever als eindverantwoordelijke arbeidsomstandigheden voor voldoende ventilatie zorgen. Zelfde geldt voor een bouwplaats waar materiaal de steiger op moet. Zijn er geen liften dan is dat een fout van de werkgever”.  

TIEN JAAR BBZ
Ter ere van het 10 jarig bestaan zal er in het najaar een boekje uitkomen waarin terug gekeken wordt en vooruitgeblikt wordt naar de toekomst met onder andere cliënten, de juridische en medische adviseurs. Door de informatie en verhalen van cliënten in dit boekje hoopt BBZ dat iemand in de bouw misschien denkt: ‘Hé, die heup- knie- of rugklacht lijkt op wat ik heb’.

” We stimuleren bewustwording en zetten BBZ beter op de kaart. De juridische adviseur vertelt over onze bijdrage aan de jurisprudentie. In meer dan veertig procent van onze zaken gaan we naar de rechter. Doordat wij gebundeld met meerdere bonden optreden maak je massa. Verzekeraars weten inmiddels: BBZ stopt niet. Dat doen we alleen als we weten dat we bij de rechter niets kunnen”.

ZORGZAAM
Wat viel je op toen je binnenkwam bij Bureau Beroepsziekten en bij de FNV?
“Leuke vraag. Ik voelde me meteen heel erg thuis vanwege de combinatie van enorme betrokkenheid bij cliënten en een professionele houding. Er heerst hier een zorgzame cultuur. Het team is heel divers ook qua leeftijd”.

“Een moeilijk geval wordt in een dossiervergadering nooit zomaar terzijde geschoven. Altijd wel zegt er iemand: ‘ kunnen we niet dit of dat?’ We willen alles geprobeerd hebben. In onze democratische interdisciplinaire werkwijze telt elke stem. Als je goed naar elkaar luistert, betekent kennis delen echt kennis vermenigvuldigen”.

“Ik kom in de vakbond een hoop leuke eigenwijze mensen tegen met het hart op de goede plaats. Hun eigenwijsheid botst soms, ook tussen bonden of met de vakcentrale, maar als het er echt om gaat sluiten de gelederen zich. Heel anders dan bij universitaire solisten gaat het hier echt om teamwerk,” aldus Marian Schaapman.

VERZEKERING TEGEN BEROEPSZIEKTE
“In de toekomst willen we nog meer mensen nog beter helpen en sterker inzetten op preventie. Samen met bonden gaan we nog meer campagnes voeren over risico’s. Denk bij de bouw aan fysieke belasting of lawaaidoofheid. Tegelijk wijzen we erop dat je voor beroepsziekten schadevergoeding kunt krijgen. Ook koppelen we terug naar de bonden wat er misgaat bij preventie. We komen nog te weinig toe aan kennisoverdracht op preventiemensen”.

Wat kwam uit het platform bij jullie tienjarig bestaan?
” Daarbij keken we vooruit. Moeten we geen collectiever compensatiestelsel optuigen? Dan kun je wat makkelijker aan je rechten komen. Nu is elke zaak een individuele rechtszaak”.  

Moet een zzp’ er met een beroepsziekte daar ook onder vallen?
“Die valt tragisch genoeg bij zoiets niet onder de verantwoordelijkheid van de werkgever. Ik schrijf die vraag op, over een eerste plan moet nog met alle partners en bonden worden gesproken”. 

WIE BETAALT BEPAALT

Wordt er sinds de crisis meer gedanst naar de pijpen van de werkgever?
“Wie betaalt bepaalt. Als een arbodienst of bedrijfsarts zich bijzonder kritisch opstelt neemt die werkgever op een gegeven moment een nieuwe. Daar worstelen individuele artsen soms mee. Uit de veertig dossiers die ik bestudeerde, komt geen plaatje naar voren van de bedrijfsarts als hulpverlener van de werknemer”.

Vind je het begrijpelijk dat werknemers niet het achterste van hun tong laten zien aan de bedrijfsarts?
“Zeker, al zal de arts me dat niet in dank afnemen. De vakcentrale bepleit niet voor niets een onafhankelijke werknemersarts. Veel ellende kan voorkomen worden als mensen nog een paar weken of maanden langer thuis worden gelaten. Als je al wilt re-integreren biedt dan aangepast werk aan of hulpmiddelen. Ik weet ook wel dat het niet makkelijk is gezien de werkdruk, maar re-integreren in werk dat iemand eigenlijk nog niet aan kan, is contraproductief voor iedereen.”

“Commerciële bureaus beginnen niet aan zaken die moeilijk zijn hard te maken”, verzekert Marian Schaapman. “Wie een beroepsziekte opliep, stond vroeger echt in de kou. Met ons Bureau Beroepsziekten voorziet de FNV echt in een leemte. ”
Mirjam Elias

Beide zzp’ers zijn zeer te spreken over de arbocatalogi… maar kijken er nooit in. “Er staan hele nuttige dingen in, maar teveel regeltjes. Veel kun je met je gezonde verstand oplossen,” vindt Frans Hoogendijk.

“Hoe je een ladder neer moet zetten weet je én het staat in het aankoopboekje. Als je naast een bouw of bij een kraan bezig bent, zet je automatisch je helm op. Ik gebruik oordopjes, kleinere dingen til ik en ik heb hulpmiddelen. Dat de tilnorm er is, juich ik toe en ik probeer er rekening mee te houden. Maar er is bijna niet te werken volgens de norm. Als je alleen bent en er moet iets van vijftig kilo geplaatst worden, dan pak je het”.

Bram Boerdijk werkt netjes: “Veiligheid, procedures en netheid zijn me bij de bank ingepeperd. Op mijn werkplek liggen snoeren niet in de weg want ga je erop staan met iets scherps dan krijg je kortsluiting”.

ZUINIGER OP JEZELF
Er wordt wel beweerd dat zzp’ers meer doen omdat ze niet onder de Arbo-wet vallen.
Frans vindt van niet. “Een zzp’er is juist zuiniger op zichzelf. De meesten van ons hebben geen ziektewetverzekering en die keert bovendien niet meteen uit. Je past beter op, een zzp ‘er die niet werkt verdient niets”.

“Op een bouwplaats moet je het hebben van je gezonde verstand. Dat blijkt niet te werken, vandaar al die regeltjes. Toen er doden vielen bij het stalen dakplaten leggen moesten er netten komen. Pas na forse bekeuringen en veel media aandacht hingen ze er. Dankzij sanctiebeleid vielen er geen doden meer”, aldus Frans.

ZWAAR TILLEN
Bram is ook zelden ziek:”als ik een dagje thuis blijf komt er geen geld binnen. Een tegelzaagtafel van vijftig kilo sjouw ik in twee delen van twintig en dertig kilo naar boven. Als het moeilijk langs een trap moet waar net gestuukt is, loop ik niet zo gezond te tillen. Een kennis of collega vragen een uur te rijden om me te helpen, werkt ook niet. Vaak word ik dus gedwongen zwaarder te tillen dan mag. Ik ken mijn grenzen. Maar ik ben nu 51 en heb overal al last, ik zal je de waslijst besparen. Daar word je niet vrolijk van”, meldt Bram opgewekt. Frans is 58 en heeft soms last van zijn rug.

Merk je nooit dat een CAO-er zich aan de norm moet houden en jij niet?
“Als je met twee bent, pak je iets van 100 kilo toch samen. Dat gebeurt gewoon in de praktijk”, weet Frans. “Toen cementzakken van 50 kilo werden vervangen door 25 kilo stonden wij te lachen. Na een paar jaar vond je het lekkerder werken. Dus je lacht om voorschriften waar je later blij mee bent”.

Dat metselblokken aan een bepaald gewicht zijn gebonden vindt hij nuttig. “Anders hadden ze nog steeds 40 kilo gewogen. Ik gebruik mijn kraantje of ik huur er een. Voor een paar uur zwaar werk pak ik geen ladder maar een steigertje, wat ook makkelijker en sneller werkt. Een klein kozijn tillen is zwaar. Je kunt het op een karretje ergens heen rijden maar ter plaatse moet het soms verzet worden”.

We hebben nu toch de kozijnensteller?
“Ja, ik ken alles wat er is. Maar zelfs met een kozijnensteller kun je er soms niet bij. Dan is het handje of de rug qua volume handig”.

Bij installatiewerk moet je zwaar tillen.
“Natuurlijk. Ik probeer nu opnieuw vakman van het jaar te worden met twee badkamers naast elkaar. Dus til ik in mijn eentje een bad en ik zit gebukt bij het maken van een wandje met styrox en gipsblokken. Gister soldeerde ik de waterleiding, werken met vuur is ook gevaarlijk”.

HANDIG MAAR THEORETISCH
Zijn de hulpmiddelen in arbocatalogi dan niet handig?
Bram heeft de site met interesse bekeken. “De ingang beroep is voor mij niet handig want overal staat wel wat over tillen. Ik zoek alleen op werkzaamheden. Ik had wat aan de algemene technische informatie over zwaar tillen. Het is op zich niet erg, wel de mate waarin je lichaam buiten je middelpunt draait. Bij meer dan negentig centimeter draaien mag het verschil tussen de beide oppervlakten niet meer zijn dan dertig cm”.

“Maar als er over trillingen staat niet meer dan 12 H per uur of zo weet geen hond toch wat dat is? Een baas kan door een arbomedewerker laten uitrekenen hoe zwaar zijn machines mogen belasten. Voor mij als zzp’er is dat te theoretisch. Zoveel M per minuut of uur en niet langer dan 5 uur op een dag en niet meer dan zoveel per zoveel minuten…”  

Heb je dan niet de neiging een mailtje te sturen: kan het wat simpeler?
Bram lacht: “Goed geraden, zo ben ik wel. Voor de term arbocatalogus mogen ze van mij ook wat beters bedenken nog los van het feit dat de arbosite overduidelijk niet voor zzp’ers is bedoeld. Wij vallen niet onder de Arbo-wet”.

ARBO-WET & ZZP
Anders dan menigeen denkt zouden deze zzp’ers ook graag onder de Arbo-wet vallen. Frans:” Ik heb nog meegemaakt dat alleen mensen die bij een baas werkten bij een elektrische waterzaag een scheidingstransformator moesten meenemen. Een zzp’er kon rustig geëlektrocuteerd worden, een loonslaaf niet. Dat is gelijkgetrokken gelukkig. Maar ik hoorde van een zzp ‘er op een bouwplaats dat de CAO’ers bij regen in de keet zaten, terwijl hij doorging. Daarop zei de baas: ‘hij werkt toch ook?’ Zo krijg je wrevel, ongelijkheid en discussies over harde, miezer- en gewone regen”.

“Je hebt ook als zelfstandige de plicht om voor jezelf te zorgen. Want als het fout gaat doe ook jij een beroep op gemeenschapsgelden als de WAO”, beaamt Bram. “De regering zou een minimumloon voor zzp’ers moeten laten gelden, pensioenpremie en WAO afdracht. “In het verlengde daarvan zeg ik: verplicht iedereen zijn VCA te halen en je voorkomt ongelukken. Puur voor de kick heb ik het diploma gehaald wat een zzp’er niet hoeft. Ik doe het om mezelf attent te maken op gevaren. Aan de andere kant vind ik dat er regeltjes genoeg zijn. 85 trillingen per seconde wel goed voor je spieren, 86 niet meer, kom op nou”.

1 CATALOGUS VOOR HELE BOUWPLAATS
Wat denken jullie van 1 arbocatalogus voor een hele bouwplaats?
Het lijkt Frans op zich een goed idee voor de nieuwbouw. “Maar geldt het ook als ik bij particulier een schilderij op hang? Moet onderhoud niet als iets aparts worden gezien”?
Bram zegt juist: “Als onder bouwplaats wordt verstaan ‘de plek waar je werkt’ vind ik dat een goed plan. Een inbouwkast in elkaar zetten in een appartement valt waarschijnlijk niet onder ‘fysiek werk verrichten op een bouwplaats’, terwijl je tilt aan een zware schuifdeur waarmee je ook nog eens voorzichtig moet manoeuvreren”.

“Al eens een legplank op je ongehelmde hersens gehad of bekneld geraakt?”, vervolgt hij. “Dikke handschoenen bij dit ‘fijne werk’ zijn niet echt een optie. Ik zou liefst een arbocatalogus willen voor ‘lichamelijk werk waar ook’. Zelfs een tandarts zou moeten weten dat almaar in halfvoorovergebogen houding patiënten helpen, gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid. Kwestie van voortschrijdend inzicht”.
Sinds wanneer kennen we RSI? Pas sinds enkele decennia weten we dat zakken bouwmaterialen beter niet zwaarder dan 25 kg. kunnen zijn. Eigenlijk zou op de gewone middelbare school via de biologieles veel meer aandacht aan al die gevaren aan fysiek werk moeten worden besteed”.

Zou je extra kosten moeten maken voor hulpmiddelen als je onder de wet viel?
“Wat minder gevaarlijk is, schaf ik toch wel aan,” zegt Bram. “Goed gereedschap is het halve werk, goede handschoenen, veiligheidsbril. Ik huur nooit wat. Een uur op en neer rijden voor huren en terugbrengen kost evenveel als kopen”.

Bram is ook importeur voor natuursteenverwarming. “Het zwaarste exemplaar weegt 70 kilo, daarvoor heb ik in een lift een plateautje gezaagd waarmee je honderd kilo omhoog kunt takelen. Ik heb kleine voetliftjes om deuren uit hengsels te tillen, van alles. Ik ben me waarschijnlijk meer bewust van het belang van arbo dan de meeste CAO’ers”. Ook Frans denkt dat hij het goed doet. “Als je alles precies volgens de regeltjes doet, kun je niet werken”.

DOOR SCHADE EN SCHANDE
Zie je wel eens dingen fout gaan?
“Zo vaak”, zegt Frans. “Op grote hoogte langs een rand zonder leuning lopen, onveilige ladders, een cirkelzaag zonder beveiliging. Dan waarschuw ik:’als ie hapt ben je een hand kwijt’. Ik zie zelfs ouderen wel met een slijptol zonder kap”.

“Als het op een bouwplaats een bende is, wordt er ook rommelig gewerkt en van het een komt het ander. Op een goed opgeruimde bouwplaats ontstaat een heel andere cultuur en zijn de voorzieningen meestal ook goed. Iedereen loopt tegenwoordig met een helm zodra er een kraan is. Veertig jaar geleden viel er wel eens een grintje op je kop, knap vervelend zonder helm. Ze zeggen soms: valt er een stalen balk dan overleef je het toch niet. Maar het gaat meestal niet om stalen balken”.

Bram tilde vorig jaar boven zijn macht en toen ging het fout. “Ik bracht puinzakken naar de milieustraat. Toevallig was die dag de container, waar je die zakken overheen moet tillen en leegschudden, hoger. Maar ik had haast. De tiende keer voelde ik iets in mijn linkerschouder. Nu moet ik eens per week naar de fysiotherapeut wegens een spierontsteking in de schouder. Komt nooit meer echt goed. Sindsdien let ik op dat ik niets met gestrekte armen omhoog til. Door schade en schande word je wijzer”.

Mirjam Elias

SUBSIDIEREGELING
Men kan zich dan beroepen op – in onnavolgbaar jargon –  de ‘Subsidieregeling implementatie getoetste arbocatalogi’. Zo stond dat van de zomer in de Staatscourant.

OPNIEUW
Heeft jouw sector de vorige keer al subsidie ontvangen? Dan kan er toch weer een beroep worden gedaan op 10.000 euro. Voorwaarde is wel dat de sector zelf ook minimaal hetzelfde bedrag investeert om de arbocatalogus goed in te voeren.

VOOR HET EERST
Heeft jullie branche nog geen subsidie ontvangen?
Dan kan er aanspraak worden gemaakt op een bijdrage van 20.000 euro. Wel moet worden aangetoond dat het maken en invoeren ten minste 30.000 euro kostte.

Let wel: voor het opstellen en inrichten van de catalogus mag maximaal 10.000 euro worden opgevoerd.