Portal Arbocatalogi, hittestress…

*PORTAL ARBOCATALOGI BOUWNIJVERHEID

HANDIG: Alle arbocatalogi bouwnijverheid bij elkaar:
Arbocatalogi Bouwnijverheid                                          

* LONG HOT SUMMER

Voor buitenwerkers telt het klimaat mee bij de arbeidsomstandigheden. Volgens de arbowet moet de werkgever zorgen voor een veilige werkplek, ook in de buitenlucht. 

Als we onze weermensen mogen geloven wordt het een lange hete zomer. Omdat op een dak de hitte moeilijk weg kan, loopt de dakdekkersbranche voorop in de ontwikkeling van beschermende maatregelen tegen de hitte. Maar toepassen is vers twee. Jos van der Borgt van de SBD voorspelt veel paniektelefoontjes komende zomer. Beter is nu maatregelen te treffen.

1. Doe het koel als het koeler kan.

2. Wees koel en neem het risico serieus

3. Draag verkoelende kleding

Op een werkplek waar het permanent 40 graden is kun je met persoonlijke
beschermingsmiddelen als lange mouwen of een pet met nekflap, goede werkplannig
en mensen die goed in hun vel zitten met petjes en goede onder- en bovenkleding al veel bereiken.

Simpel is een vest dat je in het water dompelt je wringt het uit en trekt het aan dat geeft verkoeling. 
Er is een systeem met 2 ventilatoren en oplaadbare batterijen. Het zuigt lucht aan via boord en
de mouwen die het transpiratievocht afvoeren.  In het meest geavanceerde lopen leidingen
met ijswater dat wordt rondgepompt. ”Maar je moet altijd door die macho cultuur heen”zegt Ad Wemmenhove van Adaptherm, specialist in klimaatproblematiek bij de start van de campagne werken in de hitte van SBD.  Een goed geconditioneerd lichaam kan beter tegen hitte. Leeftijd kan ook een rol spelen. 

4. Wees koel en rust op tijd uit.

5. Wees koel en drink genoeg.

6. Zoek verkoeling als je vaag of draaierig wordt.

7. Wees koel en wijs je collega’s op de risico’s.

8. Wees koel en waarschuw je baas als het te gevaarlijk wordt.

9. Wees koel en smeer je in met zonnebrandcrème.

10 Organiseer een koelboxmeeting

“Al zijn ze niet zwaar, leg je regelmatig 3000 vierkante meter tegels op je knieën dan doet dat wat met je rug”, aldus de maakster van de arbocatalogus tentoonstellingsbedrijven, arbodeskundige Josje Salentijn.

 ARBOCATALOGUS ONLINE

De arbocatalogus tentoonstellingsbedrijven kwam 1 april online na een klik met de muis door landelijk projectleider John Broere van de arbeidsinspectie die bedrijven inspecteert en arbocatalogus  toetst.

De arbocatalogus tentoonstellingsbedrijven kwam tot stand op basis van input van alle betrokkenen.

Tijdens  bedrijfsbezoeken sprak Josje Salentijn met werkgevers, werknemers en preventiemedewerkers of arbo coördinatoren.

De branche van 2000 werknemers in 200 bedrijven wekte ook haar enthousiasme: “Ik kwam in een timmerwerkplaats waar ze kunnen frezen, fineren en de prachtigste dingen ontwerpen en maken. 
Een complete metaalwerkplaats waar gelast kon worden, soms maken ze de meest fraaie banners. 

Maar ik zag ook hoe ze tapijttegels reinigen die van de beurs terugkomen.  Een legger van tapijttegels kan nu in de catalogus zoeken naar oplossingen voor die ongemakkelijke werkhoudingen zoals met een zogenaamde rolondersteuner voor knielend werk ”, aldus Josje Salentijn van Salentijn Consult. 

ORGANISEREN, FACILITEREN,  ACCOMMODEREN

VOOR WERKGEVERS EN WERKNEMERS

Op den duur betaalt de investering zichzelf terug. “Soms kun je met een handig elektrisch karretje veel meer stoelen tegelijk vervoeren en je belast mensen minder.Als mensen uitvallen door lage rugklachten moet je vervanging zoeken en je hebt de kosten van een zieke werknemer. Hoe meer je in deze branche doet aan preventie, des te beter”.

Bedoeling is – Josje Salentijn kan het niet genoeg benadrukken –dat zowel werkgevers als werknemers de arbocatalogus gebruiken.

 

“Bij zwaar tillen zie je eerst een risico beschrijving dan de aanpak.

De oplossing past op een  A 4 tje die print je uit om te bespreken. En dan natuurlijk aan te schaffen en toe te passen”.

De arbocatalogus is gemaakt met een projectgroep van sociale partners. “We hadden echt wat aan hun opmerkingen”, aldus Josje die op haar beurt werd geholpen door een tekstschrijver die waakte voor de toegankelijkheid. 

“Omdat ik op zoveel verschillende plekken kom weet ik wat er al is verzonnen en ik ga ook naar arbobeurzen. 

“Josje Salentijn komt uit de HRM hoek en werkte 15 jaar bij de arbeidsinspectie vooral in de industrie.
Zeven jaar geleden begon ze voor zichzelf als arbodeskundige en OR/VGWM-trainer.  “De branche vroeg me om hun risico inventarisatie en evaluatie te beoordelen en een up date te maken. Van het een kwam het ander”. 

RI&E

FYSIEKE BELASTING

De arbocatalogus is nog niet af. “Alle onderwerpen rond fysieke belasting staan er nu op. Tillen, dragen,  langdurig staan en repeterende handelingen maar ook de risico’s rond houtstof.Dat wordt nog uitgebreid met machineveiligheid en oplosmiddelhoudende stoffen, zoals lijm en verfstoffen.

 

De startkeus voor fysieke belasting en ongunstige werkhoudingen lag voor de hand want dat speelt enorm. “Ik zag een dame bij een verhuurbedrijf de hele dag tafelbladen van twintig kilo poetsen en in het schap leggen. Ook boven haar macht.

Elke keer plastic stoeltjes op een tafel zetten en afzemen, koelkasten uitpoetsen in een ongunstige repeterende werkhouding is erg belastend”.

ZEEMANSBESTAAN

In de  

CULTUUR
Dan gaan we foto’s maken en worden ze stil . Eigenlijk is het gemakzucht.  Soms blijkt het aantal bekeuringen voor het dakdekkersbusje heel hoog wat iets zegt over hun gedrag. De cultuur moet veranderen.

VALGEVAAR
Belangrijk onderwerp naast fysieke belasting en klimaat is het valgevaar.

BIJ NIEUWBOUW
Anders dan bij renovatie is er vaak een steiger neergezet door de hoofdaannemer wat het aanleveren van materiaal eenvoudiger maakt. Vaak kan het met de bouwlift en de kraan.

BIJ RENOVATIE
Bij bestaande daken van kleine particuliere opdrachtgevers en kortdurende werkzaamheden bekijk je het valgevaar per situatie.
 
Veilige toegang tot de werkplek is heel belangrijk. Want dan kun je het materiaal goed aanleveren en de fysieke belasting is minder. Je kunt een kooiladder of dakluik aanbrengen of een uitwijkconsole.  

 
MIDDELEN
Met welke middelen mag je werken?  Is er geen vast hekwerk hoe zorg  je dan voor tijdelijke hekwerken en individuele valbescherming?

Bij een plat dak van een vereniging van eigenaren, een school of een serie huurwoningen ben je soms een week bezig. Dan hijsen ze de hekken met een kraan naar boven die ze verankeren aan ballastblokken.

Ben je ergens voor een lekkage of een hemelwaterafvoer is verstopt door een tennisbal dan moet je ook zorgen dat je niet kunt vallen met een mobiel ankerpunt bijvoorbeeld.

“Op arbo inspectie nam ik altijd een camera mee tot mijn baas zei: ‘Fred, je moet arbo ambassadeur zijn, geen politieagent. Klopt, dan vinden collega’s je namelijk een uienschiller

Terug in de OR na langdurige ziekte kwam arbo in de overlegvergadering – tot verbazing van Dirk Vink – amper nog aan de orde. “Ik was via de vakbonden benoemd en wilde wat aan arbo doen. ‘Hoezo? Er gebeurt bijna niets dus het gaat goed.’ Bij doorvragen bleek er van alles aan de hand. Alleen durfde niemand meer wat te zeggen”.

RESPECT
“De directeur viel bijna flauw toen ik de arbeidsinspectie wilde halen bij Brazilianen en Portugezen op levensgevaarlijke stellingen. Want een concurrent die geen kosten heeft aan veiligheid kan goedkoper leveren. Na mijn vriendelijk: ‘ik ben helemaal niet bang voor jou’, overleefde de directeur.
Dirk glimlacht. “Later kreeg ik respect en erkenning. Want gaat er wat mis, dan komt het bedrijf in de krant. Sinds Fred arbo doet leer ik veel van hem dat ik weer inbreng bij de COR en de OR van Import.”

“Je kunt met de cao en allerlei wetten het randje opzoeken maar op den duur ben je het beste af als in jouw bedrijf arbo het beste is georganiseerd. Ze vonden ons eerst vervelende zeurpieten tot er een veiligheidspakket lag. Nu inventariseren we overal wat er goed en fout gaat met de VPI (veiligheid performance indicator) ook op stellingen en machine gebied.”

BEDRIJFSHULPVERLENING en PAGO
“We hebben scholing voor herhaling of basis BHV (bedrijfshulpverlening) opleidingen opgezet en veiligheidsplannen. Dan PMO en een PAGO op vrijwillige basis waar veel over te doen is geweest. Velen laten nu een hartfilmpje maken. Verder hebben we natuurlijk een RI&E en een plan van aanpak dat ik bijstel, we geven arbo handboeken uit, boekjes veilig werken”, aldus Fred die hogere veiligheidskundige is. Een Middelbaar Veiligheidskundige opleiding vindt hij minimaal noodzakelijk.

Zijn jullie machines omkast?
Fred: “Al aardig veel, binnenkort worden de laatste nieuwe machines ook omkast. Na een cursus machineveiligheid volg ik binnenkort de nieuwe machinerichtlijn per 29-12-2009. Je moet de stof bijhouden.”

AFSCHRIKWEKKEND
Laatst deed Fred, die eigenlijk op vestigingen in Zuid en Centraal Nederland opereert, op het hoofdkantoor in Zaandam een quickscan vanwege “een ongevalletje met een tafel freesmachine. Dus ik in gesprek met leidinggevende, fotootjes. Een aantal beveiligingen was toch niet aanwezig, dat wordt een prent van de arbeidsinspectie”.

Wat was er gebeurd?
“Iemand kwam met zijn vinger in een frees van een tafelfreesmachine. In 2006 was het erger: een halve hand! Toen ik daarna tussen de middag bij een VPI mijn presentatie deed met filmpjes over veiligheid werd het bij het interview met die man van het ongeval muisstil.”

Freds boodschap luidt dan ook:”creëer bewustwording over arbo en veiligheid bij werknemers en bij de leiding. Door zo’n afschrikwekkend voorbeeld gaat arbo leven,”aldus Fred die vanuit vakbond en branche was uitgenodigd voor een inhoudelijke bijdrage aan de arbocatalogus voor de houthandel die tot zijn ergernis nog niet online is “omdat bonden en branche organisatie het niet eens worden over aanpassingen in de RI&E en thema’s als de dieselmotoremissie.”

GEEN DIESEL
Dirk vraagt op kantoor vaak: ‘hoe zit je ten opzichte van je computer?’ Doen ze beetje raar. Toch zie ik later dan die arm anders liggen en er zijn andere muizen.”

Via de centrale OR zijn heftrucks op diesel nu binnen verboden. “In de loods rijden ze op gas of elektra maar dat vereist een vloer zonder oneffenheden,” vervolgt Dirk die meent dat een ondernemingsraad met een brede vertegenwoordiging ‘van niet alleen verkopers en dat soort mensen’ het beste met arbo omgaat. Fred vult aan: ”binnenkort rijden er meer elektra trucks en gaan alle dieseltrucks eruit!”
Jullie OR bereikt kennelijk wel wat.
“Toch moeten er nog wel wat hobbeltjes genomen worden vooral in de centrale ondernemingsraad. De voorzitter zal het me niet in dank afnemen”, besluit Dirk Vink die opklom van krullenjongen tot leidinggevende op kantoor, vriendelijk doch beslist: “maar hij moet arbo toch echt meer promoten”.

Fred is met geen smoes niet te vermurwen: “bij doorknippen van bandstaal gebeuren wel eens ongelukken dus ze moeten werkhandschoenen dragen bij het opruimen. Maar die vinden ze dan te warm.
 
Bij stofzakken leeghalen willen ze geen mondbescherming want het stoft niet of: ’Ik ga die van een ander niet opzetten dan krijg ik een ziekte’. Maar houtstof kan gevaarlijk zijn. Hebben ze geen otoplastiek dan adviseer ik vriendelijk: doe een gehoorkap op”.

HEFTRUCK CERTIFICAAT
“Iedere heftruckchauffeur bij PontMeyer heeft nu een certificaat ’Veilig heftruckrijden’. Vrachtwagenchauffeurs kunnen een certificaat ’Veilig werken met de autolaadkraan of met de kooiaap’ behalen. Met ‘ik ken alles al’ kom je er niet. ‘Gewoon je dingetje theorie en praktijk doen en om de 5 jaar op herhaling.”

“Op een terrein van negen hectare weiger je niet makkelijk iemand die in de pauze op een treeplank mee wil rijden. Eén onverwachte beweging of bocht en hup daar ligt hij. ”

Op inspectie checkt Fred altijd de controle sticker: “heeft de heftruck een keuring gehad, zijn stoel en banden nog goed? Werken de beveiligingsdeurtjes in de kooi constructie naar behoren of hebben ze eraan gezeten? Zelfde geldt voor de pieper die bij achteruitrijden 105 decibel geeft. Ze stoppen er soms isolatiemateriaal tussen en die halen ze eruit bij controle. Het opstapje voor de truck kan problemen geven met de knie. In feite probeer je hen ook tegen zichzelf in bescherming te nemen.”

“Arbo heeft mijn ziel en zaligheid”. KAM- en preventiemedemedewerker Jack Kostwinder is tevens OR lid. Hij adviseert liefst zodra een werk is aangenomen. ”Samen neem je door welke risicofactoren we tijdens het bouwen kunnen verwachten.” 

Hoe eerder Jack wordt ingeschakeld des te meer kosten dat bespaart: “Ik denk een beetje mee: kunnen we risico’ s op een goedkopere manier wegnemen? Waarom hier geen hefsteiger in plaats van die systeemsteiger? Bemoei ik me er te laat mee dan kan het gebeuren dat beveiliging niet is meegecalculeerd en dat kost geld.”

DUBBELROL
Als een van de vijftien grotere bouwbedrijven van Nederland heeft Heddes Bouw BV – naast arbospecialist Jack Kostwinder, een veiligheidskundige en iemand die gaat voor kwaliteit. Jack:”ik adviseer zowel directie als ondernemingsraad.”

Je hoort bij beiden?
“In feite wel. Als adviseur veiligheid op de werkplek heb ik veel contact met mijn directeur productie bij Teerenstra. Sinds een jaar zit ik ook in de ondernemingsraad van Heddes, een hele goede combinatie”, constateert Jack. “Zowel voor mij als medewerker KAM (Kwaliteit Arbo en Milieu) van Teerenstra als voor de ondernemingsraad van Heddes.”

Wat zijn de voordelen?
“Het is praktisch. Nu kan ik in de ondernemingsraad al aangeven wat anders via de OR-commissie VGW (Veiligheid, Gezondheid en Welzijn) loopt. Vier keer per jaar neemt de KAM met de VGW commissie lopende vraagstukken, ongevallen en directievragen door. Als OR-lid kan ik onze VGW commissie voeden met mijn arbokennis terwijl ik zelf in de OR-personeelscommissie zit. Ik breng ze op de hoogte van bezoeken door de arbeidsinspectie. Bij een bepaald ongeval weten ze gelijk van de hoed en de rand.”

ARBOCATALOGI
“Geweldig”, vindt Jack dat de FNV zoveel energie steekt in de arbocatalogi. “In het FNV Bouw arboplatform voor OR-leden kon ik over de Catalogus Bouw & Infra in wording aangeven wat er nog mist. Hij ziet er al mooi uit. Deze online catalogus lijkt me vooral nuttig voor werknemers. Hij is zo overzichtelijk dat je vanzelf verder spit op een onderwerp. Het goede aan de huidige ontwikkeling vind ik dat de bouwplaats en de risico’s meer in beeld komen.”

OP JE GEZONDHEID
Met deze Arbonieuwsbrief voorziet FNV Bouw volgens Jack ook in een behoefte van leden met interesse in arbo en veiligheid. “Intern gaan wij ook een nieuwsbrief sturen met het loonstrookje mee. Zodat de vrouw van de timmerman en metselaar haar man waarschuwt: kijk je wel uit?”

OOGMETHODE
Zelf haalt Jack veel kennis uit de Nederlandse vereniging van veiligheidskundigen van Bam, Strukton, Heijmans, Dura Vermeer. “Daar proberen we te voorkomen dat we allemaal hetzelfde wiel uitvinden. Wij deden mee aan de pilot arbo indicator van Arbouw. Interessant ook vind ik de oogmethode bij Heijmans.” Meer hierover in de volgende nieuwsbrief
Hoe is het om een bedrijfsrisico inventarisatie te maken?
Jack haalt zijn schouders op. “Dat leer je op cursus. Bepaalde regels staan al op papier. Omgaan met kwartstoffen, het ATEX verhaal. Houtexplosie en gevaarlijke stoffen, je kunt het zo gek niet noemen. Je plan van aanpak komt jaarlijks terug ook in de OR. In je RI & E (risico Inventarisatie en Evaluatie) zet je de actie erbij en wie het gaat oplossen. Nu eens de directie dan weer wij.

BINDING
Jack begon zijn loopbaan als bouwvakker, een pluspunt vindt hij: “Doordat ik zelf in weer en wind rondliep heb ik binding met uitvoerders. Mensen op de bouwvloer zijn niet zo praterig, ze klagen niet snel, beetje macho. Ze spreken mij makkelijker aan dan een projectleider of directeur. Ik was timmerman, stukadoor, tegelzetter. Door een sportblessure in combinatie met mijn werk ging mijn knie kraakbeen naar de Filistijnen. Thuiszitten is niets voor mij dus zette ik geleidelijk mijn eigen re-integratie project op.”

“Eerst spreek ik de uitvoerder aan. Gebeurt er niks met een klacht dan kan ik
P & O inschakelen, bijvoorbeeld als iemand zich gediscrimineerd voelt. Later check ik of die zich al lekkerder voelt.”

Hoe kwam je in de OR?
“Ik werd gevraagd door OR-lid Ria de Graaf die altijd veel vroeg over arbo. Onze directie was meteen enthousiast hoewel in mijn opleiding werd verteld dat directies liever geen arbodeskundige in de OR hebben. Heel typisch want preventiemedewerkers worden geacht te overleggen met de OR. Arboknelpunten en preventie komen nu vaak vanzelf via mij in de ondernemingsraad. ”

NIEUW IN ARBOLAND? Klik boven op arbotermen, onze jargonservice 

  Wat bewoog de OR om Jack te vragen? Klik op Ria de Graaf