Ooit de stofwolk gezien bij het slijpen van dakpannen?
Met de bekroonde dakpanknipper komt vrijwel geen kwartsstof vrij, er gebeuren minder ongelukken, geen gestruikel meer over stroomkabels en van afzuig- of watersystemen zijn we ook af.

Twee van de vijf uitvindingen zijn al op de markt, een is zo na te maken, twee zijn rijp voor de markt. Alle vijf zijn handig, niet duur en stuk voor stuk horen ze thuis in de arbocatalogus.

 DAKPANKNIPPER 
 "Ik was het zat dat kwartsstof

GELEIDINGSMAL DEURSCHARNIEREN
"Dit had ik wel willen bedenken"

VERFKWASTHOUDER “Uit ergernis bedacht" 

VERSTELBARE PLAATDRAGER
"Zelfs een professor draagt nu moeiteloos een zware plaat"

 HELLINGROOSTER
"Iedereen is er gek op"

FIT NAAR FINISH
“Kerncijfers van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten en Arbouw liegen er niet om.
Geen enkele sector investeert zo veel miljoenen euro’s aan gezond en veilig werken als in de bouwnijverheid. En nergens gaat het nog zo moeilijk. De FNV trekt zich dit aan. Wij willen dat onze mensen fit de finish halen en het daarna ook nog een tijdje leuk hebben. Wanneer die finish is, kan per beroepsgroep verschillen”.

” Hoewel ik persoonlijk ook heus wel eens stress heb, of een spiertje verrek als ik mijn zware dossiermappen van mijn tafel naar mijn archiefkast draag, denk ik dat ik het wat langer vol houd dan een bouwvakker, meubelbewerker of schilder”.

Uit onderzoek van het Economisch Bureau voor de Bouwnijverheid bleek dat ook werkgevers unaniem 62 jaar de uiterste finishlijn vinden voor werknemers in de bouwnijverheid.

FNV ACTIEPLAN
Vandaar ons actieplan met aanbevelingen. Met de arbocatalogi zijn we er in geslaagd om:
- Veel informatie die we al hadden, beter te ontsluiten.
- Mensen kunnen veel makkelijker vinden wat er is en de informatie  is eenvoudiger te gebruiken.

Werknemers kunnen eenvoudig signaleren waar nog investeringen of verbeteringen gedaan moeten worden.

GOUD
“Dat alles had niet gekund, en zeker niet zo snel, zonder ons eigen deskundige arboinstituut Arbouw waarmee we GOUD in handen hebben!”verzekert Charley Ramdas.

” Collega’s in andere sectoren moesten veel meer vooronderzoek doen. Arbouw heeft de catalogi niet alleen gemaakt en gevuld, maar zorgt ook voor beheer en onderhoud.

Maar onze arbocatalogi zouden niet bestaan zonder de kritiek en feedback van onze kaderleden die gastlessen gaven en Nederland doorkuisten.

WORDT VERVOLGD
In deze laatste nieuwsbrief  – straks vervolgd  in OR nieuwsbrief op www.oradviesfnvbouw.nl – vindt u meer informatie over onze inspanningen om te zorgen dat de arbocatalogi ook echt gebruikt worden. Daarbij speelt cultuur een grote rol”.

“Druk overleg tussen arbocollega’s binnen de FNV over de eerste onvolledige sites, leidde tot FNV uitgangspunten. We steken al vier jaar veel tijd en energie in de ontwikkeling van arbocatalogi. Inzet is op een goede, constructieve manier, vorm en inhoud geven aan afspraken rond het SER-advies. De subsidie van SZW is goed benut”, aldus Janneke. 
“In wisselwerking met onze achterban wilden we, vraaggestuurd mét visie, aan de slag. In bouw, afbouw en onderhoud, voldoen tien zeer complete catalogi aan alle FNV uitgangspunten. Niet in de laatste plaats dankzij Jim Steenkamp van Arbouw, de spin in catalogusweb.”  

ARBOPROJECT
FNV Bouw startte een heel arboproject rond de arbocatalogi (Wie verzon toch deze non-term?).

De subsidie van het Ministerie van SZW werd goed gebruikt: “Deze arbonieuwsbrief zijn we gestart om te informeren en om geïnteresseerde leden, preventiemedewerkers en OR-leden  te betrekken bij het wordingsproces”.

Uit een informatieve themadag voor OR -leden kwamen interactieve OR platforms voort.  In de FNV Bouw website maakte Marike Schooneveldt een dossierstructuur voor arbo”.

In 2009 en 2010 waren de eerste catalogi klaar en goedgekeurd. Nu kon FNV Bouw écht met een verhaal naar de mensen. Dát dit moet, is de stellige overtuiging van Janneke Waage.

“De eerste activiteit was onze ‘Reis door Arboland’. Gastlessen voor ROC’s en vakopleidingen. We laten het belang van arbocatalogi zien aan de hand van risico’s in het werk. Jongeren leren de arbocatalogus te gebruiken. Onder het motto ‘jong geleerd, oud gedaan’ blijft FNV Bouw de opleidingen met deze gastlessen bezoeken. ‘Reis door Arboland’ leent zich ook prima voor toolboxmeetings”.

De allerlaatste activiteit (” misschien wel de allermooiste”, vindt Janneke) de FNV Veilig en Gezond Werken Toer.

FNV BOUW GAAT DOOR
” Het project Arbocatalogi bij de Stichting van de Arbeid loopt ten einde en daarmee ook het project van FNV Bouw. Stoppen wij alle activiteiten rond de arbocatalogi? Welnee, we zijn nét lekker begonnen!”

“We gaan verder met ‘Reis door Arboland’ en de bus. ‘Op je Gezondheid’ wordt een vaste rubriek in de OR-Nieuwsbrief van FNV Bouw.  We blijven het arbo-verhaal naar de mensen brengen en hun  ervaringen met de catalogi zullen, naar mijn verwachting, belangrijke aanvullingen vormen!

POLITIEK
FNV Bouw vindt dat de politiek moet zorgen voor een goede borging van dit nieuwe instrument. “Heldere grenswaarden in de wetgeving en een goede, periodieke, check op de actualiteit van de inhoud. Natuurlijk zijn partijen zelf verantwoordelijk. Maar wat ons betreft kan de Arbeidsinspectie, waar partijen niet alert genoeg zijn, ook een prima rol vervullen”.

“Wij blijven werken aan nieuwe catalogi zoals in de timmer en de metaalconservering, aan uitbreiden waar nodig. De afspraken liggen er al in de betonmortel, de tentoonstellingsbouw en de HISWA. En we gaan voor de perfectie. De derde ingang ‘taken/werkzaamheden’ in het model voor de bouwcatalogus zal daarvan hét voorbeeld worden”.

OPLOSSINGEN VOOR IEDEREEN
Oplossingen in de arbocatalogus moeten door iedereen op de werkplek gebruikt worden. ” Ook door zelfstandigen! We willen deze groep daarom meer bij het geheel betrekken” .

” Ook ná vandaag blijft FNV Bouw veel werk maken van de arbocatalogi”, besluit Janneke Waage. ” Op centraal niveau met werkgeversorganisaties en richting de politiek. Maar ook nadrukkelijk met mensen in het land. Van Woerden tot Den Haag en van Kruiningen tot Eemshaven!”

“Met deze klem, tevens handvat, kun je een geopende zak dichtmaken. Met de Arboprijs van FNV bouw propageren we arbo-uitvindingen. Een greep om een deur weg te dragen spaart twintig procent tilbelasting. Smeer maar eens uit over een leven….”

 ELEKTRISCHE KRUIWAGEN
    ”Alles is aan te schaffen alleen niet voor niks”, legt een kaderlid uit. Hij laat een ergonomisch handvat zien waarin diverse zagen kunnen worden geklemd. ”Zo maak  je natuurlijke bewegingen en dus is er minder belasting. Het scheelt echt op RSI klachten”. De elektrische kruiwagen wekt veel interesse. “Een investering van bijna 800 euro, maar nog altijd veel goedkoper dan een paar dagen ziek. 

 BODYCHECK
In hun kielzog rijdt een bus van Menzis. Wie wil kan een body check laten doen.  ”Of uw bloeddruk en gewicht nog in orde zijn is een indicatie”, zegt Gerrit van Dijk.
“Dat denken er meer”zegt een cynicus maar die komen evengoed in het ziekenhuis”. Anderen worden nieuwsgierig. 

 ”We meten gewicht, bloeddruk, conditie, hartslag en dergelijke,” vertellen Ilona van der Heijden en Leny Groenendaal die de gezondheidstest afnemen in de Menzis bus. 

HET KAN BETER
“Het beeld dat we krijgen is gemiddeld. Anders dan menigeen verwacht, is de conditie in de bouw niet altijd goed. Bouwvakkers zijn wel veel in beweging maar niet  conditioneel. Met roeien, zwemmen en lopen zoals in de fitness is je hart aan het werk. Heb je een te hoog vetpercentage dan kan je lichaam 45 of 50 zijn terwijl je 40 jaar bent of jonger”. 

                                                                      
Buiten wordt de uitslag vergeleken.”Valt niet tegen”, zegt de een. “Ik kom er vijf jaar ouder uit dan ik ben” ontdekt de ander. MMM iets om over na te denken met de feestdagen…

Beide zzp’ers zijn zeer te spreken over de arbocatalogi… maar kijken er nooit in. “Er staan hele nuttige dingen in, maar teveel regeltjes. Veel kun je met je gezonde verstand oplossen,” vindt Frans Hoogendijk.

“Hoe je een ladder neer moet zetten weet je én het staat in het aankoopboekje. Als je naast een bouw of bij een kraan bezig bent, zet je automatisch je helm op. Ik gebruik oordopjes, kleinere dingen til ik en ik heb hulpmiddelen. Dat de tilnorm er is, juich ik toe en ik probeer er rekening mee te houden. Maar er is bijna niet te werken volgens de norm. Als je alleen bent en er moet iets van vijftig kilo geplaatst worden, dan pak je het”.

Bram Boerdijk werkt netjes: “Veiligheid, procedures en netheid zijn me bij de bank ingepeperd. Op mijn werkplek liggen snoeren niet in de weg want ga je erop staan met iets scherps dan krijg je kortsluiting”.

ZUINIGER OP JEZELF
Er wordt wel beweerd dat zzp’ers meer doen omdat ze niet onder de Arbo-wet vallen.
Frans vindt van niet. “Een zzp’er is juist zuiniger op zichzelf. De meesten van ons hebben geen ziektewetverzekering en die keert bovendien niet meteen uit. Je past beter op, een zzp ‘er die niet werkt verdient niets”.

“Op een bouwplaats moet je het hebben van je gezonde verstand. Dat blijkt niet te werken, vandaar al die regeltjes. Toen er doden vielen bij het stalen dakplaten leggen moesten er netten komen. Pas na forse bekeuringen en veel media aandacht hingen ze er. Dankzij sanctiebeleid vielen er geen doden meer”, aldus Frans.

ZWAAR TILLEN
Bram is ook zelden ziek:”als ik een dagje thuis blijf komt er geen geld binnen. Een tegelzaagtafel van vijftig kilo sjouw ik in twee delen van twintig en dertig kilo naar boven. Als het moeilijk langs een trap moet waar net gestuukt is, loop ik niet zo gezond te tillen. Een kennis of collega vragen een uur te rijden om me te helpen, werkt ook niet. Vaak word ik dus gedwongen zwaarder te tillen dan mag. Ik ken mijn grenzen. Maar ik ben nu 51 en heb overal al last, ik zal je de waslijst besparen. Daar word je niet vrolijk van”, meldt Bram opgewekt. Frans is 58 en heeft soms last van zijn rug.

Merk je nooit dat een CAO-er zich aan de norm moet houden en jij niet?
“Als je met twee bent, pak je iets van 100 kilo toch samen. Dat gebeurt gewoon in de praktijk”, weet Frans. “Toen cementzakken van 50 kilo werden vervangen door 25 kilo stonden wij te lachen. Na een paar jaar vond je het lekkerder werken. Dus je lacht om voorschriften waar je later blij mee bent”.

Dat metselblokken aan een bepaald gewicht zijn gebonden vindt hij nuttig. “Anders hadden ze nog steeds 40 kilo gewogen. Ik gebruik mijn kraantje of ik huur er een. Voor een paar uur zwaar werk pak ik geen ladder maar een steigertje, wat ook makkelijker en sneller werkt. Een klein kozijn tillen is zwaar. Je kunt het op een karretje ergens heen rijden maar ter plaatse moet het soms verzet worden”.

We hebben nu toch de kozijnensteller?
“Ja, ik ken alles wat er is. Maar zelfs met een kozijnensteller kun je er soms niet bij. Dan is het handje of de rug qua volume handig”.

Bij installatiewerk moet je zwaar tillen.
“Natuurlijk. Ik probeer nu opnieuw vakman van het jaar te worden met twee badkamers naast elkaar. Dus til ik in mijn eentje een bad en ik zit gebukt bij het maken van een wandje met styrox en gipsblokken. Gister soldeerde ik de waterleiding, werken met vuur is ook gevaarlijk”.

HANDIG MAAR THEORETISCH
Zijn de hulpmiddelen in arbocatalogi dan niet handig?
Bram heeft de site met interesse bekeken. “De ingang beroep is voor mij niet handig want overal staat wel wat over tillen. Ik zoek alleen op werkzaamheden. Ik had wat aan de algemene technische informatie over zwaar tillen. Het is op zich niet erg, wel de mate waarin je lichaam buiten je middelpunt draait. Bij meer dan negentig centimeter draaien mag het verschil tussen de beide oppervlakten niet meer zijn dan dertig cm”.

“Maar als er over trillingen staat niet meer dan 12 H per uur of zo weet geen hond toch wat dat is? Een baas kan door een arbomedewerker laten uitrekenen hoe zwaar zijn machines mogen belasten. Voor mij als zzp’er is dat te theoretisch. Zoveel M per minuut of uur en niet langer dan 5 uur op een dag en niet meer dan zoveel per zoveel minuten…”  

Heb je dan niet de neiging een mailtje te sturen: kan het wat simpeler?
Bram lacht: “Goed geraden, zo ben ik wel. Voor de term arbocatalogus mogen ze van mij ook wat beters bedenken nog los van het feit dat de arbosite overduidelijk niet voor zzp’ers is bedoeld. Wij vallen niet onder de Arbo-wet”.

ARBO-WET & ZZP
Anders dan menigeen denkt zouden deze zzp’ers ook graag onder de Arbo-wet vallen. Frans:” Ik heb nog meegemaakt dat alleen mensen die bij een baas werkten bij een elektrische waterzaag een scheidingstransformator moesten meenemen. Een zzp’er kon rustig geëlektrocuteerd worden, een loonslaaf niet. Dat is gelijkgetrokken gelukkig. Maar ik hoorde van een zzp ‘er op een bouwplaats dat de CAO’ers bij regen in de keet zaten, terwijl hij doorging. Daarop zei de baas: ‘hij werkt toch ook?’ Zo krijg je wrevel, ongelijkheid en discussies over harde, miezer- en gewone regen”.

“Je hebt ook als zelfstandige de plicht om voor jezelf te zorgen. Want als het fout gaat doe ook jij een beroep op gemeenschapsgelden als de WAO”, beaamt Bram. “De regering zou een minimumloon voor zzp’ers moeten laten gelden, pensioenpremie en WAO afdracht. “In het verlengde daarvan zeg ik: verplicht iedereen zijn VCA te halen en je voorkomt ongelukken. Puur voor de kick heb ik het diploma gehaald wat een zzp’er niet hoeft. Ik doe het om mezelf attent te maken op gevaren. Aan de andere kant vind ik dat er regeltjes genoeg zijn. 85 trillingen per seconde wel goed voor je spieren, 86 niet meer, kom op nou”.

1 CATALOGUS VOOR HELE BOUWPLAATS
Wat denken jullie van 1 arbocatalogus voor een hele bouwplaats?
Het lijkt Frans op zich een goed idee voor de nieuwbouw. “Maar geldt het ook als ik bij particulier een schilderij op hang? Moet onderhoud niet als iets aparts worden gezien”?
Bram zegt juist: “Als onder bouwplaats wordt verstaan ‘de plek waar je werkt’ vind ik dat een goed plan. Een inbouwkast in elkaar zetten in een appartement valt waarschijnlijk niet onder ‘fysiek werk verrichten op een bouwplaats’, terwijl je tilt aan een zware schuifdeur waarmee je ook nog eens voorzichtig moet manoeuvreren”.

“Al eens een legplank op je ongehelmde hersens gehad of bekneld geraakt?”, vervolgt hij. “Dikke handschoenen bij dit ‘fijne werk’ zijn niet echt een optie. Ik zou liefst een arbocatalogus willen voor ‘lichamelijk werk waar ook’. Zelfs een tandarts zou moeten weten dat almaar in halfvoorovergebogen houding patiënten helpen, gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid. Kwestie van voortschrijdend inzicht”.
Sinds wanneer kennen we RSI? Pas sinds enkele decennia weten we dat zakken bouwmaterialen beter niet zwaarder dan 25 kg. kunnen zijn. Eigenlijk zou op de gewone middelbare school via de biologieles veel meer aandacht aan al die gevaren aan fysiek werk moeten worden besteed”.

Zou je extra kosten moeten maken voor hulpmiddelen als je onder de wet viel?
“Wat minder gevaarlijk is, schaf ik toch wel aan,” zegt Bram. “Goed gereedschap is het halve werk, goede handschoenen, veiligheidsbril. Ik huur nooit wat. Een uur op en neer rijden voor huren en terugbrengen kost evenveel als kopen”.

Bram is ook importeur voor natuursteenverwarming. “Het zwaarste exemplaar weegt 70 kilo, daarvoor heb ik in een lift een plateautje gezaagd waarmee je honderd kilo omhoog kunt takelen. Ik heb kleine voetliftjes om deuren uit hengsels te tillen, van alles. Ik ben me waarschijnlijk meer bewust van het belang van arbo dan de meeste CAO’ers”. Ook Frans denkt dat hij het goed doet. “Als je alles precies volgens de regeltjes doet, kun je niet werken”.

DOOR SCHADE EN SCHANDE
Zie je wel eens dingen fout gaan?
“Zo vaak”, zegt Frans. “Op grote hoogte langs een rand zonder leuning lopen, onveilige ladders, een cirkelzaag zonder beveiliging. Dan waarschuw ik:’als ie hapt ben je een hand kwijt’. Ik zie zelfs ouderen wel met een slijptol zonder kap”.

“Als het op een bouwplaats een bende is, wordt er ook rommelig gewerkt en van het een komt het ander. Op een goed opgeruimde bouwplaats ontstaat een heel andere cultuur en zijn de voorzieningen meestal ook goed. Iedereen loopt tegenwoordig met een helm zodra er een kraan is. Veertig jaar geleden viel er wel eens een grintje op je kop, knap vervelend zonder helm. Ze zeggen soms: valt er een stalen balk dan overleef je het toch niet. Maar het gaat meestal niet om stalen balken”.

Bram tilde vorig jaar boven zijn macht en toen ging het fout. “Ik bracht puinzakken naar de milieustraat. Toevallig was die dag de container, waar je die zakken overheen moet tillen en leegschudden, hoger. Maar ik had haast. De tiende keer voelde ik iets in mijn linkerschouder. Nu moet ik eens per week naar de fysiotherapeut wegens een spierontsteking in de schouder. Komt nooit meer echt goed. Sindsdien let ik op dat ik niets met gestrekte armen omhoog til. Door schade en schande word je wijzer”.

Mirjam Elias