ALLE CATALOGI BOUWNIJVERHEID BIJ ELKAAR
De ins en outs van arbocatalogi in zes punten en veertien vragen
1. Geen wet
Nee, de Arbowet en het Arbobesluit blijven bestaan. Zodra er een arbocatalogus is voor een sector vervallen wél de beleidsregels. Daarmee is de arbocatalogus geen wet maar hij geeft wel aan hoe aan wettelijke Arboverplichtingen kan worden voldaan. Sinds de nieuwe Arbowet 1 januari 2007 werkt FNV Bouw druk mee om per sector een ‘arbocatalogus’ te maken.
Per sector leggen we vast met welke maatregelen of middelen doelen gerealiseerd kunnen worden. Vanwege een breed draagvlak worden alle relevante partijen betrokken. Voor sommige arbeidsrisico’s moeten procesnormen worden overeengekomen voor een nadere regeling. Voorbeeld is psychosociale arbeidsbelasting (PSA, de werkgever of arbodienst kan verplicht worden jaarlijks aan de or te rapporteren over een bepaald risico.
De overheid legt in het publieke domein doelvoorschriften vast beschermingsniveaus. Sociale partners (werkgevers en werknemers) hebben een grote verantwoordelijkheid om – de wet noemt dit het private domein - zelf te bepalen wat er in een arbocatalogus komt. Wel biedt de Stichting van de Arbeid ondersteuning met de Commissie Begeleiding Arbocatalogi (CBA).
Doelvoorschrift kan zijn een gezondheidkundige grenswaarde ofwel een minimaal beschermingsniveau. Zo geldt voor het risico geluid dat bij een geluidsniveau van 80 dBA gehoorbescherming verplicht is.
Het is aan te bevelen om waar concrete normen of grenswaarden noodzakelijk en/of mogelijk zijn, deze op te nemen in de pre-ambule van de catalogus, en/ of in de CAO.
En de goedkeuring van de Arbeidsinspectie is nodig om een oplossingenboek officieel de status van arbocatalogus te geven.
2. Oplossingenboek of site
Het is een boek of een site vol oplossingen voor gezondheid- en veiligheidsrisico’s die werknemers lopen tijdens hun werk. Er staan vooral erkende maatregelen in en methoden of manieren waarop aan de doelvoorschriften uit artikel 3 van de Arbo-wet kan worden voldaan.
Alleen erkende middelen en methoden komen in aanmerking. Otoplastieken voor gehoorschade, of tilhulpmiddelen. Met erkend wordt bedoeld dat onderzoek en ervaring leerde dat het middel of de methode aantoonbaar bijdraagt aan de vermindering van het risico. De Stichting van de Arbeid beveelt aan alle risico’s op te nemen in de volle breedte van de sector of een deel ervan.
Je begint niet bij het nulpunt. Vaak zijn er Cao-afspraken, Arboconvenanten, een branche RI&E. (Klik boven op tabblad Arbo-termen voor uitleg). Zodra een branche of sector besluit tot een arbocatalogus komt er een werkgroep waarin alle partijen zijn vertegenwoordigd. Is hun catalogus af dan zetten cao partijen hun handtekening eronder. Na een akkoord door de arbeidsinspectie waarbij draagvlak een van de criteria is, kan de sector de catalogus lanceren en subsidie aanvragen bij het ministerie van Sociale Zaken. Bij twee of meer risico’s krijgt de branche 50.000 euro als tegemoetkoming in de kosten.
3. Arbeidsinspectie
Stelt een catalogus die niet in de wet staat wel wat voor?
Voor de Arbeidsinspectie die de wettelijke arboregels moet handhaven is de arbocatalogus absoluut niet vrijblijvend. Na een akkoord door de Arbeidsinspectie wordt van bedrijven onder de betreffende catalogus verwacht dat zij gebruik maken van de werkmethoden of maatregelen in de arbocatalogus. Zeker bij risico’s in de wet als gezondheidkundige grenswaarden of procesnormen worden bedrijven op dat beschermingsniveau bekeken. Afwijken mag. Maar dan moet je bewijzen dat jouw maatregel beter is of minstens zo goed. De Arbeidsinspectie houdt zo’n bedrijf beter in de gaten!
Arbobeleidsregels voor de in de catalogus behandelde onderwerpen vervallen als arbocatalogi door de Arbeidsinspectie zijn goedgekeurd.
Een cao wordt algemeen verbindend verklaard. Een arbocatalogus wordt door de Arbeidsinspectie gebruikt in de handhaving. Dat zijn twee verschillende dingen. Om een optimaal effect te bereiken is het verstandig om in de cao de afspraak op te nemen dat partijen gehouden zijn aan de arbocatalogus.
5. Per Sector of bedrijf? De arbocatalogus is ongeschikt om op bedrijfsniveau te worden afgetimmerd: véél uitzoekwerk wordt dan dubbel of driedubbel gedaan. Meestal zijn arbeidsrisico’s inclusief specifieke en afwijkende al aan de orde gesteld in de RI&E met de bijbehorende maatregelen in de PvA. Zijn specifieke maatregelen beter dan kan overwogen worden die als goed praktijkvoorbeeld in de arbocatalogus van de sector op te nemen. De arbocatalogus is voor werkgevers en werknemers in bedrijven een hulpmiddel op branche- of sectorniveau om keuzes te maken die helpen veiligheids- en gezondheidsrisico’s te vermijden of te verminderen.
De arbocatalogus biedt maatwerk voor een sector. Van sociale partners – vakbonden en werkgeversorganisaties – wordt dan ook verwacht dat zij vormgeven aan de arbocatalogus, óók waar sectoren niet door een sector-CAO gedekt worden.
Uiterlijk 1 januari 2010 vervallen alle arbobeleidsregels. Voor die tijd moeten sectoren beschikken over een arbocatalogus, op straffe van strengere wetshandhaving door de arbeidsinspectie.
De Arbocatalogi moeten ook ná 2010 mee; afspraken over looptijd, beheer en actueel houden zijn van groot belang. Aanbevolen wordt om de arbocatalogus heel regelmatig bij te houden.
NIEUW IN ARBOLAND?
Klik boven op het tabblad arbotermen
© Mirjam Elias voor FNV Bouw
de kaders met rode letters zijn slecht te lezen.
verder ziet er mooi uit
zo beter?
Hoe kan een organisatie de Arbo-catalogus van schilders bemachtigen?
er is inmiddels ook een arbocatalogus voor parketbedrijven
mijn vraag is vallen zzp’ers ook onder de arbocatalogi ?
dit wil ik graag weten ivm project opdracht van het KOB
ivm eind examen